Kliknij, aby powiększyćFilm, 1998
Zdolny uczeń
Amerykański thriller z 1998 roku w reżyserii Bryana Singera, adaptacja noweli „Zdolny uczeń” z tomu „Cztery pory roku”. Nastolatek zafascynowany nazizmem odkrywa, że w jego sąsiedztwie ukrywa się poszukiwany zbrodniarz wojenny.
- Tytuł oryginalny
- Apt Pupil
- Premiera
- 1998
- Rodzaj
- Film
- Reżyseria
- Bryan Singer
- Scenariusz
- Brandon Boyce
- Muzyka
- John Ottman
- Zdjęcia
- Newton Thomas Sigel
- Na podstawie
- Zdolny uczeń
- Czas trwania
- 107 min
- Budżet
- 14 mln USD
- Wpływy
- 8,9 mln USD
Produkcja
Pierwszą próbę ekranizacji podjął po wydaniu noweli w 1982 roku producent Richard Kobritz, który wykupił opcję na prawa. Do roli Dussandera zapraszał Jamesa Masona i Richarda Burtona, ale obaj zmarli w 1984 roku. W 1987 roku ruszyły zdjęcia pod kierunkiem Alana Bridgesa, z Nicolem Williamsonem jako Dussanderem i siedemnastoletnim Rickiem Schroderem jako Toddem. Po dziesięciu tygodniach zabrakło pieniędzy i produkcję wstrzymano; zostało czterdzieści minut użytecznego materiału.
Singer przeczytał nowelę jako dziewiętnastolatek. W 1995 roku poprosił przyjaciela, scenarzystę Brandona Boyce’a, o scenariusz pisany na spec; Boyce uznał, że to materiał na sztukę teatralną, bo w centrum są dwie osoby rozmawiające w domu. Gdy poprzednia opcja wygasła, King pozwał o odzyskanie praw. Singer i Boyce przekazali mu pierwszą wersję scenariusza oraz kopię filmu „The Usual Suspects”, a pisarz przyznał reżyserowi opcję na prawa za jednego dolara, z wynagrodzeniem po premierze.
Zdjęcia miały ruszyć w czerwcu 1996 roku, lecz spór finansowy między Singerem a producentem Scottem Rudinem opóźnił start, a potem go odwołał. Produkcję uratował Mike Medavoy, który przez Phoenix Pictures zapewnił 14 mln dolarów. Zdjęcia nakręcono w 1997 roku w Altadenie w Kalifornii. Ottman, montażysta i kompozytor w jednej osobie, nagrał muzykę z Seattle Symphony.
Odbiór
Film pokazano we wrześniu 1998 roku na festiwalu w Wenecji. W kinach Stanów Zjednoczonych i Kanady wszedł 23 października 1998 roku w 1448 salach, w pierwszy weekend zarobił 3,6 mln dolarów (dziewiąte miejsce w zestawieniu) i do końca wyświetlania zebrał 8,9 mln, mniej niż wynosił budżet 14 mln.
Roger Ebert z „Chicago Sun-Times” uznał film za dobrze zrobiony i zagrany, zwłaszcza przez McKellena, ale „niegodny swojego tematu”. Janet Maslin z „The New York Times” chwaliła reżyserię, zdjęcia Sigela i montaż Ottmana. Kathleen Murphy z „Film Comment” oceniła role McKellena i Renfro jako budzące ciarki, lecz zarzuciła filmowi konwencjonalność. Lisa Schwarzbaum z „Entertainment Weekly” widziała w nim niepokojącą „przypowieść o uczniu i nauczycielu”, a Jay Carr z „The Boston Globe” cenił go za wymiar moralny. Michael Wilmington z „Chicago Tribune” nazwał go dobrym szokującym filmem, któremu brakuje ostatecznej grozy. Singer powiedział, że Kingowi film się podobał.
Szczegóły fabuły
Pokaż szczegóły fabuły (spoilery)
Todd kupuje mundur SS i każe Dussanderowi go nosić. Wkrótce starzec zaczyna szantażować chłopca: grozi, że zdradzi rodzicom jego oszustwo i fascynację nazizmem, i zmusza go do poprawienia ocen, a nawet pod pozorem bycia dziadkiem Todda idzie na spotkanie z doradcą Frenchem. Jednej nocy Dussander usiłuje zabić bezdomnego, ale dostaje zawału; Todd kończy zabójstwo i wzywa pogotowie. W szpitalu Dussandera rozpoznaje ocalały z obozu, mężczyznę aresztują i przygotowują jego ekstradycję do Izraela.
Todd kończy liceum jako prymus. Policja znajduje w piwnicy Dussandera zwłoki, ale chłopiec przekonuje śledczych, że nie znał prawdziwej tożsamości sąsiada. Dussander odbiera sobie życie, wywołując u siebie zator powietrzny. Gdy French dowiaduje się, że rzekomym dziadkiem był zbrodniarz wojenny, konfrontuje się z Toddem, a ten zmusza go do milczenia groźbą oskarżenia o niestosowne awanse.
W noweli Todd zabija Frencha, a potem strzela z drzewa nad autostradą i po pięciu godzinach ginie. Singer powiedział, że zakończenie noweli jest tak dobre, iż nie mógłby mu dorównać.
Nagrody i nominacje
| Rok | Nagroda | Wynik |
|---|---|---|
| 1998 | Nagroda Critics’ Choice dla najlepszego aktora | nagroda |
| 1998 | Nagroda Saturn dla najlepszego horroru | nagroda |