Kliknij, aby powiększyćFilm, 1994
Skazani na Shawshank
Dramat więzienny z 1994 roku w reżyserii Franka Darabonta, według opowiadania „Rita Hayworth i skazani na Shawshank” (Rita Hayworth and Shawshank Redemption). Bankier zapewniający o niewinności dostaje dożywocie za zabójstwo żony i jej kochanka i trafia do więzienia w Maine.
- Tytuł oryginalny
- The Shawshank Redemption
- Premiera
- 1994
- Rodzaj
- Film
- Reżyseria
- Frank Darabont
- Scenariusz
- Frank Darabont
- Muzyka
- Thomas Newman
- Zdjęcia
- Roger Deakins
- Na podstawie
- Cztery pory roku, Rita Hayworth i skazani na Shawshank
- Czas trwania
- 142 min
- Budżet
- 25 mln USD
- Wpływy
- 73,3 mln USD
Produkcja
Darabont współpracował z Kingiem już w 1983 roku, przy krótkometrażowej adaptacji opowiadania „The Woman in the Room”; prawa kupił wtedy za jednego dolara. W 1987 roku zapłacił 5000 dolarów za prawa do opowiadania o Shawshank, liczącego 96 stron tekstu ze zbioru „Cztery pory roku”. Scenariusz napisał dopiero pięć lat później, w osiem tygodni. Rob Reiner, współzałożyciel wytwórni Castle Rock Entertainment, zaproponował mu od 2,4 do 3 mln dolarów za oddanie reżyserii, lecz Darabont odmówił i został reżyserem, a Reiner pełnił rolę jego mentora. Dwa tygodnie po złożeniu scenariusza miał zapewniony budżet 25 mln dolarów, a przygotowania ruszyły w styczniu 1993 roku.
Rolę Reda dla Morgana Freemana zasugerowała producentka Liz Glotzer, choć w opowiadaniu bohater jest białym Irlandczykiem. Tom Hanks i Kevin Costner odrzucili rolę Andy’ego; Darabont obsadził Robbinsa po obejrzeniu go w filmie „Jacob’s Ladder”. Robbins nalegał, by zdjęcia nakręcił Roger Deakins. Zdjęcia trwały od czerwca do sierpnia 1993 roku. Więzienie w Maine zagrał zamknięty w 1990 roku zakład Ohio State Reformatory w Mansfield w stanie Ohio, a większość scen w celach nakręcono w dekoracji zbudowanej w pobliskiej, zamkniętej fabryce Westinghouse. Muzykę napisał Thomas Newman.
Odbiór
Film miał premierę 10 września 1994 roku na festiwalu w Toronto, a 23 września trafił do kin w Stanach Zjednoczonych w dystrybucji Columbia Pictures. W pierwszym obiegu zarobił około 16 mln dolarów i nie odzyskał 25 mln budżetu. Wśród przyczyn wymieniano konkurencję „Pulp Fiction” i „Forrest Gump”, brak postaci kobiecych oraz tytuł, uznany za mylący. Po siedmiu nominacjach do Oscara film wrócił do kin, a jego łączny wynik na świecie wyniósł 73,3 mln dolarów. W 1995 roku był najczęściej wypożyczanym filmem na kasetach wideo w USA, a od 1997 roku regularnie emitowała go stacja TNT.
Owen Gleiberman z „Entertainment Weekly” chwalił Freemana, ale uważał, że Robbins nie potrafi związać widzów z Andym. Kenneth Turan z „Los Angeles Times” pochwalił Freemana, lecz zarzucił filmowi złagodzenie obrazu więzienia. Roger Ebert w 1999 roku umieścił film na swojej liście The Great Movies. W serwisie Rotten Tomatoes ma 89% pozytywnych ocen ze 146 recenzji, a w Metacritic 82 punkty na 100. King powiedział w 2016 roku, że obok „Stań przy mnie” jest to jego ulubiona adaptacja.
Szczegóły fabuły
Pokaż szczegóły fabuły (spoilery)
Brooks po pięćdziesięciu latach w więzieniu wychodzi na wolność, nie potrafi odnaleźć się poza murami i popełnia samobójstwo. Młody więzień Tommy Williams opowiada Andy’emu, że jego dawny współwięzień przyznał się do morderstw, za które skazano Andy’ego. Norton nie chce nic z tym zrobić, wysyła Andy’ego do izolatki i każe Hadleyowi zabić Tommy’ego pod pretekstem próby ucieczki. W opowiadaniu Tommy za swoje dowody uzyskuje przeniesienie do lepszego więzienia.
Pewnego ranka cela Andy’ego jest pusta. Za plakatem znajduje się tunel, który Andy przez 19 lat drążył małym młotkiem geologicznym. Uciekł przez niego i kanał ściekowy, zabierając księgę rachunkową z dowodami korupcji. Jako fikcyjny Randall Stephens pobrał z banków ponad 370 tys. dolarów z wypranych pieniędzy, a księgę wysłał do gazety. Hadleya aresztuje policja stanowa, a Norton popełnia samobójstwo.
Red wychodzi na wolność po czterdziestu latach, odnajduje koło Buxton schowek z pieniędzmi i listem od Andy’ego i wbrew warunkom zwolnienia jedzie do Meksyku. Na plaży w Zihuatanejo spotyka przyjaciela. Darabont planował zakończyć film sceną, w której Red jedzie autobusem w stronę granicy, a jego los pozostaje niejasny; scenę spotkania dodano za namową Liz Glotzer.
Nagrody i nominacje
| Rok | Nagroda | Wynik |
|---|---|---|
| 1995 | Oscar za najlepszy film | nominacja |
| 1995 | Oscar dla najlepszego aktora pierwszoplanowego | nominacja |
| 1995 | Oscar za najlepszy scenariusz adaptowany | nominacja |
| 1995 | Oscar za najlepsze zdjęcia | nominacja |
| 1995 | Oscar za najlepszy montaż | nominacja |
| 1995 | Oscar za najlepszy dźwięk | nominacja |
| 1995 | Oscar za najlepszą muzykę filmową | nominacja |
| 1995 | Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym | nominacja |
| 1995 | Złoty Glob za najlepszy scenariusz | nominacja |
| 1994 | Nagroda Amerykańskiego Stowarzyszenia Operatorów (ASC) za zdjęcia | nagroda |
| 1994 | Nagroda Gildii Reżyserów Amerykańskich (DGA) dla najlepszego reżysera | nominacja |
| 1995 | Nagroda Gildii Aktorów Filmowych (SAG) dla najlepszego aktora pierwszoplanowego | nominacja |
| 1995 | Camerimage: Brązowa Żaba | nagroda |
| 1995 | Camerimage: Złota Żaba | nominacja |
| 1994 | Nagroda Gildii Scenarzystów Amerykańskich (WGA) za najlepszy scenariusz adaptowany | nominacja |
| 1994 | Złoty Laur Gildii Producentów Amerykańskich (PGA) dla producenta filmowego | nominacja |