Kliknij, aby powiększyćFilm, 1983
Martwa strefa
Amerykański thriller science fiction z 1983 roku w reżyserii Davida Cronenberga, ekranizacja powieści „Martwa strefa” Stephena Kinga. Nauczyciel budzi się po pięciu latach ze śpiączki i odkrywa, że dotykiem potrafi zobaczyć przeszłość i przyszłość człowieka.
- Tytuł oryginalny
- The Dead Zone
- Premiera
- 1983
- Rodzaj
- Film
- Reżyseria
- David Cronenberg
- Scenariusz
- Jeffrey Boam
- Muzyka
- Michael Kamen
- Zdjęcia
- Mark Irwin
- Na podstawie
- Martwa strefa
- Czas trwania
- 100 min
- Budżet
- 10 mln USD
- Wpływy
- 20,8 mln USD
Produkcja
Po wydaniu powieści w 1979 roku adaptację zaczęła rozwijać wytwórnia Lorimar. Producentka Carol Baum dała książkę scenarzyście Jeffreyowi Boamowi, a ten przygotował scenariusz wspólnie z reżyserem Stanleyem Donenem, który odszedł z projektu. Gdy Lorimar zamknął dział filmowy, prawa kupił Dino De Laurentiis. Najpierw poprosił Kinga o własną adaptację, a potem zamówił scenariusz u Andrzeja Żuławskiego, jednak ostatecznie wrócił do wersji Boama. Cronenberg początkowo odrzucił propozycję reżyserii, ale zgodził się po spotkaniu z producentką Debrą Hill. Dostał pięć scenariuszy, w tym Kinga, o którym powiedział, że był „zdecydowanie najgorszy”. Był to jego pierwszy film bez udziału w pisaniu scenariusza i pierwszy bez kanadyjskiego wkładu.
Boam zrezygnował z równoległej konstrukcji powieści i podzielił fabułę na odrębne epizody, widząc ją jako tryptyk. Cronenberg czterokrotnie poprawiał i skracał tekst, usuwając duże fragmenty powieści, w tym wątek guza mózgu Johnny’ego. Ostateczną wersję scenariusza Boam oddał 8 listopada 1982 roku. Do roli Johnny’ego rozważano wcześniej Billa Murraya, który był pierwszym wyborem Kinga. Nicholas Campbell, którego Cronenberg widział w tej roli, zagrał ostatecznie Franka Dodda.
Zdjęcia ruszyły na początku stycznia 1983 roku w rejonie Toronto i w regionie Niagara w Ontario. Wykorzystano m.in. tak zwany Screaming Tunnel w Niagara Falls i park rozrywki Canada’s Wonderland. Ekipa pracowała w czasie wyjątkowo długiego, mroźnego okresu, który nadał filmowi autentyczny klimat. Budżet wyniósł 10 mln dolarów. Muzykę Michaela Kamena nagrała National Philharmonic Orchestra w londyńskim studiu Abbey Road. To jedyny film Cronenberga od czasu „The Brood” (1979), do którego muzyki nie skomponował Howard Shore.
Odbiór
Premierę planowano na festiwalu w Toronto, ale trzy dni przed pokazem Paramount wycofał film, nie chcąc negatywnych recenzji na sześć tygodni przed wejściem do kin. Cronenberg krytykował dystrybucję i twierdził, że film mógł zająć pierwsze miejsce w box office. W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie zarobił 20,8 mln dolarów.
Roger Ebert z „Chicago Sun-Times” dał trzy i pół gwiazdki na cztery i uznał go za zdecydowanie najlepszą z kilku dotychczasowych ekranizacji powieści Kinga. Chwalił wiarygodne aktorstwo, zwłaszcza Walkena. Janet Maslin z „The New York Times” opisała film jako dobrze zagrany dramat „bardziej niesamowity niż straszny”. Robin Wood nazwał go pierwszym filmem Cronenberga, który mógł podziwiać. Dave Kehr z „Chicago Reader” uznał go za „rozczarowująco mdły i powierzchowny”.
W serwisie Rotten Tomatoes 89% z 54 recenzji jest pozytywnych, a w Metacritic film dostał 69 punktów na 100 (8 recenzji). Jan Dąbrowski pisał w 2018 roku, że film zaskakuje spokojem i jest bliższy dramatowi psychologicznemu niż horrorowi, a rola Walkena jest stonowana. Według doniesień King powiedział Cronenbergowi, że zmiany wprowadzone w fabule wzmocniły siłę opowieści.
Szczegóły fabuły
Pokaż szczegóły fabuły (spoilery)
Szeryf Bannerman prosi Johnny’ego o pomoc w sprawie zabójstw. Johnny odkrywa, że mordercą jest zastępca szeryfa Frank Dodd, który popełnia samobójstwo, zanim zdąży go aresztować. Matka Dodda strzela do Johnny’ego, a Bannerman zabija ją.
Johnny wyprowadza się, uczy dzieci i przestaje się leczyć. Widzi, że trójka chłopców utonie w stawie podczas gry w hokeja, ale ojciec jednego z nich, Roger Stuart, ignoruje ostrzeżenie. Chłopiec zostaje w domu i przeżywa, a dwóch pozostałych tonie, więc Johnny rozumie, że w wizjach istnieje „martwa strefa”, w której przyszłość można zmienić. Podczas wiecu ściska dłoń Stillsona i widzi, że jako prezydent rozpoczyna atak nuklearny. Po rozmowie z Weizakiem uznaje, że musi go zabić, i zostawia Sarah list.
Na wiecu Johnny strzela do Stillsona, ale chybia. Stillson chwyta dziecko Sarah jako żywą tarczę, co zostaje sfotografowane. Johnny ginie od strzału ochroniarza, a dotykając Stillsona, widzi, że po publikacji zdjęcia jego kariera upadnie, a on sam popełni samobójstwo. Johnny umiera w ramionach Sarah.