Powieść, 1996
Zielona mila
Powieść Stephena Kinga z 1996 roku, wydana najpierw w sześciu osobnych tomach. W 1932 roku Paul Edgecombe kieruje blokiem śmierci w więzieniu Cold Mountain, na który trafia John Coffey, skazany za zabicie dwóch dziewczynek.
- Tytuł oryginalny
- The Green Mile
- Autor
- Stephen King
- Rodzaj
- Powieść
- Pierwsze wydanie
- 28 marca 1996 (pierwszy z sześciu tomów)
- ISBN oryginału
- 978-0-451-19049-9978-0-
- Ekranizacje
- 1 (1999)
Opis
„Zielona mila” („The Green Mile”) to wspomnienia Paula Edgecombe’a, który w 1996 roku, w domu opieki Georgia Pines, spisuje historię sprzed ponad sześćdziesięciu lat. Opowieść przeskakuje między teraźniejszością a rokiem 1932. Paul miał wtedy czterdzieści lat i kierował blokiem E stanowego więzienia Cold Mountain, przeznaczonym dla skazanych na śmierć. Od koloru linoleum na podłodze blok nazywano Zieloną Milą. Wśród strażników są jego przyjaciele: zastępca Brutus Howell, zwany „Brutalem”, choć to człowiek zwykle spokojny i cichy, a także Dean Stanton i Harry Terwilliger. Kłopotem jest dwudziestojednoletni Percy Wetmore, sadysta, który lubi dręczyć więźniów. Pozostali go nie znoszą, ale muszą być wobec niego uprzejmi, bo jest krewnym żony gubernatora.
Jesienią 1932 roku na blok trafia John Coffey, potężnie zbudowany czarnoskóry mężczyzna mierzący 2,03 metra, skazany za zgwałcenie i zamordowanie dziewięcioletnich bliźniaczek Cory i Kathe Detterick. Jest cichy, trzyma się na uboczu, niemal bez przerwy płacze i boi się ciemności. Na bloku przebywają też Eduard Delacroix, Cajun skazany za gwałt i podpalenie, w którym zginęło sześć osób, Arlen Bitterbuck, zwany „Wodzem”, Cherokee z Washity, który po pijanemu zabił człowieka w bójce o buty, oraz Arthur Flanders, zwany „Prezesem”, który zabił ojca, by wyłudzić pieniądze z ubezpieczenia. Delacroix uczy sztuczek mysz, którą nazywa Panem Dzwoneczkiem. Prawie dwa tygodnie po Coffeyu przywożą dziewiętnastoletniego Williama Whartona, zwanego Dzikim Billem. Wharton udaje otępienie po narkotykach, a gdy tylko strażnicy wprowadzają go na blok, próbuje udusić Deana Stantona.
Paul cierpi na infekcję dróg moczowych. Kiedy dotyka go Coffey, choroba ustępuje: tak Paul jako pierwszy odkrywa, że więzień potrafi leczyć dotykiem. Percy dostaje propozycję lepiej płatnej posady w administracji szpitala psychiatrycznego Briar Ridge, ale nie chce odejść, dopóki nie pozwolą mu poprowadzić egzekucji. Żona dyrektora więzienia Hala Mooresa, Melinda, ma nieoperacyjnego guza mózgu.
Jak powstała
Pomysł wydawania powieści w częściach podsunął Kingowi Ralph Vicinanza. Vicinanza dowiedział się o tym z rozmowy z brytyjskim wydawcą Malcolmem Edwardsem: Charles Dickens często publikował swoje utwory w odcinkach, w czasopismach albo w osobnych zeszytach. Po tym, jak King długo zmagał się z powieścią, Vicinanza zaproponował mu, by napisał ją tak, jak będzie czytana, czyli w odcinkach. Było to na rok przed ukazaniem się pierwszej części. Formuła odpowiadała Kingowi z kilku powodów: autor, który wypuścił pierwszy odcinek, musi dokończyć historię, a czytelnik nie może zajrzeć na koniec i zepsuć sobie napięcia.
Pierwszy z sześciu tomów w miękkiej oprawie, „The Two Dead Girls”, ukazał się 28 marca 1996 roku. Kolejne wychodziły co miesiąc, aż do ostatniego, „Coffey on the Mile”, wydanego 29 sierpnia 1996 roku. Ilustracje przygotował Mark Geyer. Całość w jednym tomie w miękkiej oprawie wydano 5 maja 1997 roku, a pierwsze wydanie w twardej oprawie – 3 października 2000 roku.
Motywy
Całą historię opowiada w pierwszej osobie Paul Edgecombe, a narracja przeplata rok 1932 z teraźniejszością, w której stary już strażnik spisuje wspomnienia. Jako kierownik bloku Paul troszczy się o więźniów, unika konfliktów i pilnuje spokoju. Coffey, opisywany jako człowiek, który zna swoje imię i niewiele więcej, jest prosty i nieśmiały, ale bardzo wrażliwy na myśli i uczucia innych. Dziennikarz Burt Hammersmith, autor relacji z jego procesu, uważa się za człowieka oświecenia, a mimo to wypowiada się o czarnoskórych z uprzedzeniem. Silne uprzedzenia rasowe ma też Homer Cribus, szeryf hrabstwa Trapingus, gdzie zginęły bliźniaczki Detterick.
Szczegóły fabuły
Pokaż szczegóły fabuły (spoilery)
Coffey przywraca do życia Pana Dzwoneczka, zdeptanego przez Percy’ego. Paul z wahaniem pozwala Percy’emu poprowadzić egzekucję Dela, a ten celowo nie moczy w solance gąbki, którą wkłada się do hełmu z elektrodą, by śmierć była szybka. Prąd podpala skazańca, który umiera długo i w męczarniach. Strażnicy odurzają Whartona, zakładają Percy’emu kaftan bezpieczeństwa, zamykają go w wyściełanej celi i przemycają Coffeya do domu Mooresów. Coffey wyciąga z Melindy chorobę dłońmi i bierze ją w siebie, co sprawia mu straszny ból. Po powrocie na Milę przenosi ją na Percy’ego, który zastrzeliwuje Whartona i zapada w katatonię, z której już nie wychodzi. Trafia do Briar Ridge jako pacjent.
Paul odkrywa, że dziewczynki zgwałcił i zabił Wharton, a Coffey próbował przywrócić je do życia. Coffey mówi mu, że dotknął Whartona i zobaczył, jak ten zmusił siostry do milczenia, grożąc, że zabije jedną, jeśli druga wyda głos. Paul nie wie, jak mu pomóc, ale Coffey jest gotów umrzeć, bo chce uciec od okrucieństwa świata. Jego egzekucja jest ostatnią, w której Paul bierze udział.
W teraźniejszości Paul daje spisaną historię do przeczytania przyjaciółce Elaine Connelly, a potem pokazuje jej Pana Dzwoneczka tuż przed śmiercią myszy, która żyła 64 lata. Paul wyjaśnia, że ci, których uzdrowił Coffey, żyją nienaturalnie długo. Elaine wkrótce umiera i nie dowiaduje się, że w dniu śmierci żony Paul zobaczył ducha Coffeya. Na koniec 104-letni Paul zostaje sam i zastanawia się, ile jeszcze pożyje.
Ekranizacje
1 ekranizacja, 1999
- Zielona mila
- Zielona mila
Polskie wydania
| Rok | Wydanie | Wydawca | Przekład | Strony | ISBN |
|---|---|---|---|---|---|
| 1996 | Dwie martwe dziewczynki Zielona Mila | Prima | Andrzej Szulc | 94 | 8371520611 |
| 1997 | Coffey na Mili Zielona Mila | Prima | Andrzej Szulc | 125 | 8371521014 |
| 1997 | Dłonie Coffeya Zielona Mila | Prima | Andrzej Szulc | 94 | 8371520662 |
| 1997 | Mysz Francuza Zielona Mila | Prima | Andrzej Szulc | 94 | 837152062X |
| 1997 | Zła śmierć Eduarda Delacroix Zielona Mila | Prima | Andrzej Szulc | 94 | 8371520697 |
| 1999 | Zielona Mila ~^p | Albatros | Andrzej Szulc | 414 | 838808707X |
| 2000 | Zielona Mila | Świat Książki | Andrzej Szulc | 414 | 837227617X |
| 2003 | Zielona mila Literka | Albatros | Andrzej Szulc | 414 | 8388087894 |
| 2008 | Zielona mila audiobook | Albatros | Andrzej Szulc | — | 9788373597440 |
| 2009 | Zielona mila Literka | Albatros | Andrzej Szulc | 414 | 9788373596160 |
| 2017 | Zielona mila | Albatros | Andrzej Szulc | 413 | 9788378858935 |
| 2017 | Zielona mila | Albatros | Andrzej Szulc | 413 | 9788381252706 |
Pokaż wszystkie wydania (16)
| Rok | Wydanie | Wydawca | Przekład | Strony | ISBN |
|---|---|---|---|---|---|
| 2017 | Zielona mila Kolekcja mistrza grozy | Prószyński i S-ka | Andrzej Szulc | 408 | 9788380973091 |
| 2021 | Zielona mila | Albatros | Andrzej Szulc | 413 | 9788382154641 |
| 2021 | Zielona mila | Albatros | Andrzej Szulc | 413 | 9788382156430 |
| 2024 | Zielona mila | Albatros | Andrzej Szulc | 413 | 9788383613314 |
Miejsca i postacie
Miejsca
Postacie
Odbiór
W 1996 roku „Zielona mila” zdobyła Nagrodę Brama Stokera za powieść, a w 1997 roku była nominowana do British Fantasy Award i Nagrody Locusa. W 2003 roku znalazła się w plebiscycie BBC „The Big Read” na najbardziej lubianą powieść Wielkiej Brytanii. Film Franka Darabonta z 1999 roku, z Tomem Hanksem jako Paulem Edgecombe’em i Michaelem Clarkiem Duncanem jako Johnem Coffeyem, odniósł sukces zarówno u krytyków, jak i w kinach. Był nominowany do czterech Oscarów, w tym dla najlepszego filmu i dla Duncana za drugoplanową rolę męską. W Polsce powieść ukazała się po raz pierwszy w 1996 roku. Kolejne tomy wydawała Prima w przekładzie Andrzeja Szulca, a w 1999 roku Albatros wydał powieść pod tytułem „Zielona Mila”.
Nagrody i nominacje
| Rok | Nagroda | Wynik |
|---|---|---|
| 1996 | Nagroda Brama Stokera za powieść | nagroda |
| 1997 | Nagroda Locusa za najlepszą powieść z gatunku horror | nominacja |
| 1997 | British Fantasy Award za najlepszą powieść (Nagroda Augusta Derletha) | nominacja |
Ciekawostki
Paul Edgecombe, kierownik bloku E, przewodniczył 78 egzekucjom.
W przedmowie do pierwszego wydania zbiorczego King przyznał, że publikacja w częściach była drażliwą kwestią dla niego i części czytelników, bo komplet sześciu tomów kosztował około 19 dolarów.
Na dziesięciolecie powieści, w 2007 roku, Subterranean Press wydało ją w trzech wersjach naśladujących sześć pierwotnych tomów: Gift Edition w 2000 egzemplarzy za 150 dolarów, Limited Edition w 148 numerowanych i podpisanych przez Kinga egzemplarzach za 900 dolarów oraz Lettered Edition w 52 egzemplarzach za 2500 dolarów.
W filmie akcję przeniesiono z 1932 do 1935 roku, żeby mógł się w nim pojawić film „Top Hat”, którego nie ma w książce.
Więzienny sprzedawca Tu-Tut podczas prób przed egzekucjami odgrywa rolę skazańca.
Wharton nie lubi przezwiska Dziki Bill. Woli, by nazywano go Billy the Kid, i ma ten przydomek wytatuowany na przedramieniu.
W Polsce powieść ukazała się po raz pierwszy w 1996 roku.