Powieść, 1991
Sklepik z marzeniami
Powieść Stephena Kinga z 1991 roku. W Castle Rock otwiera się sklep, w którym każdy znajduje rzecz jakby stworzoną dla siebie, ale właściciel oczekuje, że klient zrobi przy okazji psikusa komuś innemu w miasteczku.
- Tytuł oryginalny
- Needful Things
- Autor
- Stephen King
- Rodzaj
- Powieść
- Pierwsze wydanie
- Viking Press, październik 1991
- ISBN oryginału
- 978-0-670-83953-7
- Ekranizacje
- 1 (1993)
Opis
„Sklepik z marzeniami” („Needful Things”) rozgrywa się w Castle Rock w stanie Maine, miasteczku, w którym King umieścił akcję wielu swoich utworów. Mieszkańców ogarnia ciekawość, gdy w miasteczku otwiera się nowy sklep, „Needful Things”. Prowadzi go Leland Gaunt, czarujący starszy pan, który dopiero co przybył do miasteczka. Wydaje się, że zawsze ma na półce rzecz, która idealnie pasuje do klienta, i to po zaskakująco niskiej cenie: rzadką kartę baseballową z Sandym Koufaksem, zdjęcie Elvisa Presleya, szklany klosz do lampy czy kawałek skamieniałego drewna, rzekomo z arki Noego. Do zapłaty dochodzi jednak warunek. Każdy kupujący ma zrobić „psikusa” komuś innemu w Castle Rock.
Przy dobijaniu targu klienci wpadają w trans i stają się bardzo ustępliwi, a potem nie pamiętają, by w tej rozmowie było coś dziwnego. Gaunt doskonale zna prywatne historie mieszkańców i ich wieloletnie zatargi, a zlecane psikusy służą mu do tego, by te konflikty zaostrzyć. Pierwszym klientem jest jedenastoletni Brian Rusk, który kupuje kartę z Koufaksem. Jego zadanie to zdewastowanie domu Wilmy Jerzyck, miejscowej awanturnicy, która nie znosi Nettie Cobb, przyjaciółki i gospodyni Polly Chalmers.
Polly prowadzi w miasteczku sklep krawiecki i jest ukochaną szeryfa Alana Pangborna, znanego czytelnikom z „Mrocznej połowy”. Gaunt szybko uznaje tę dwójkę za osoby, które prawdopodobnie zaczną zadawać pytania i wchodzić mu w drogę. Szeryfa unika, a Polly proponuje starożytny amulet, który łagodzi dokuczliwy ból jej dłoni, wywołany artretyzmem.
Do swoich interesów Gaunt wciąga też Johna „Ace’a” Merrilla, drobnego przestępcę, który wrócił do Castle Rock po odsiadce. Zatrudnia go jako pomocnika, zaopatruje w kokainę najwyższej jakości i daje do zrozumienia, że gdzieś zakopano skarb, który pozwoliłby Ace’owi spłacić dług u handlarzy narkotyków. Tymczasem kolejne psikusy nakładają się na stare urazy, a w miasteczku narasta agresja.
Jak powstała
Powieść ukazała się w październiku 1991 roku nakładem Viking Press. Castle Rock w stanie Maine to miejsce akcji wielu utworów Kinga, a okładka zapowiadała „Sklepik z marzeniami” jako „The Last Castle Rock Story”, czyli ostatnią historię z tego miasteczka. Szeryf Alan Pangborn pojawił się wcześniej w „Mrocznej połowie”, a John „Ace” Merrill występuje także w noweli „The Body”.
Zapowiedź pożegnania nie okazała się ostateczna. W uwagach do zbioru „Nightmares & Dreamscapes” z 1993 roku King zasugerował, że rolę dalszego ciągu „Sklepiku z marzeniami” może pełnić opowiadanie „It Grows on You”. Pierwotnie napisał je w 1973 roku, a w zbiorze ukazało się w zmienionej wersji. Castle Rock wróciło później jako miejsce akcji noweli „Gwendy’s Button Box” z 2017 roku i noweli „Elevation” z 2018 roku.
Motywy
W sklepie Gaunta obowiązuje wymiana: klient dostaje tanio rzecz, która go przyciąga, a w zamian Gaunt często prosi go o psikusa albo tajemnicze zlecenie. Gaunt zna prywatne historie mieszkańców i ich dawne spory, a psikusy są dla niego sposobem, by te zatargi eskalowały. Z czasem uczynki i psikusy wywołują w Castle Rock coraz większą agresję i chaos. Polly Chalmers urodziła się w Castle Rock, ale po latach spędzonych w San Francisco sąsiedzi traktują ją jak przyjezdną. Danforth „Buster” Keeton, przewodniczący rady miejskiej, często wykorzystuje urząd do zastraszania innych i ma urojenia, że ściga go grupa, którą nazywa „They”. Sally Ratcliffe, nauczycielka wymowy, jest głęboko religijna, a Hugh Priest to miejscowy pijak.
Szczegóły fabuły
Pokaż szczegóły fabuły (spoilery)
Hugh Priest, który kupił u Gaunta lisi ogon, w ramach psikusa zabija psa Nettie, Raidera. Nettie przypisuje to Wilmie i atakuje ją, a obie kobiety zabijają się nawzajem nożami na oczach ludzi. Ace przywozi z garażu w Bostonie skrzynie pistoletów, amunicji i spłonek, a Gaunt zaczyna sprzedawać broń klientom, by mogli bronić swoich zakupów. Wychodzi na jaw, że od stuleci oszukuje ludzi: sprzedaje bezwartościowe rupiecie, które dzięki magii wyglądają jak to, czego pragną najbardziej. Klienci tak bardzo boją się o te przedmioty, że chętnie kupują od niego broń, aż całe miasto pogrąża się w szaleństwie i przemocy. W fali samobójstw, napaści i gwałtownych śmierci Brian strzela do siebie z broni ojca na oczach młodszego brata, Sally Ratcliffe się wiesza, a Hugh Priest i właściciel baru Henry Beaumont zabijają się nawzajem w strzelaninie, którą wywołał psikus zastępcy szeryfa Norrisa Ridgewicka.
Keeton, który potajemnie sprzeniewierzał miejskie pieniądze na hazard, zabija żonę Myrtle młotkiem i razem z Ace’em rozkłada w mieście dynamit. Alan rusza, by zabić Ace’a, bo Gaunt przekonał go, że to Ace odpowiada za wypadek, w którym zginęli żona i syn szeryfa. Polly rozumie, czym jest amulet, niszczy go razem z pająkowatym stworem w środku i odwodzi Alana od zabicia Ace’a. Norris próbuje się zabić, ale idzie pomóc na posterunek. Podczas wybuchów rani Keetona, którego dobija Ace. Ace bierze Polly jako zakładniczkę i ginie z ręki Norrisa. Alan sztuczkami iluzjonisty i ożywającymi magicznymi gadżetami spycha Gaunta do odwrotu i odbiera mu walizkę z duszami klientów. Gaunt ucieka, a jego samochód zmienia się w wóz konny z napisem CAVEAT EMPTOR. Alan rezygnuje z funkcji szeryfa. Powieść kończy zapowiedź otwarcia nowego sklepu, „Answered Prayers”, w małym miasteczku w stanie Iowa, co sugeruje, że Gaunt zaczyna swój cykl od nowa.
Ekranizacje
1 ekranizacja, 1993
- Sklepik z marzeniami
- Sklepik z marzeniami
Polskie wydania
| Rok | Wydanie | Wydawca | Przekład | Strony | ISBN |
|---|---|---|---|---|---|
| 1996 | Sklepik z marzeniami T. 1 | Prima | Krzysztof Sokołowski | 350 | 837152028X |
| 1998 | Sklepik z marzeniami [Cz.] 1 | Świat Książki | Krzysztof Sokołowski | 350 | 8371296428 |
| 1998 | Sklepik z marzeniami [Cz.] 2 | Świat Książki | Krzysztof Sokołowski | 383 | 8371296436 |
| 2002 | Sklepik z marzeniami ~^p | Albatros | Krzysztof Sokołowski | 671 | 8373590692 |
| 2004 | Sklepik z marzeniami Literka | Albatros | Krzysztof Sokołowski | 671 | 837359230X |
| 2014 | Sklepik z marzeniami | Albatros | Krzysztof Sokołowski | 671 | 9788378858065 |
| 2014 | Sklepik z marzeniami | Albatros | Krzysztof Sokołowski | 671 | 9788378855316 |
| 2018 | Sklepik z marzeniami Wejdź do Castle Rock | Albatros | Marek Fedyszak | 669 | 9788381254366 |
| 2018 | Sklepik z marzeniami e-book Wejdź do Castle Rock | Albatros | Marek Fedyszak | — | 9788381254625 |
| 2018 | Sklepik z marzeniami Cz. 1 Kolekcja mistrza grozy | Prószyński i S-ka | Krzysztof Sokołowski | 345 | 9788380973442 |
| 2018 | Sklepik z marzeniami Cz. 2 Kolekcja mistrza grozy | Prószyński i S-ka | Krzysztof Sokołowski | 377 | 9788380973459 |
| 2024 | Sklepik z marzeniami | Albatros | Krzysztof Sokołowski | 669 | 9788367759823 |
Miejsca i postacie
Miejsca
Postacie
Odbiór
Powieść była nominowana do Nagrody Brama Stokera za powieść (1991) i do Nagrody Locusa za najlepszą powieść z gatunku horror (1992). W 1993 roku do kin trafiła ekranizacja w reżyserii Frasera C. Hestona, syna Charltona Hestona, z Maxem von Sydowem, Edem Harrisem, Bonnie Bedelią i J. T. Walshem. Film zebrał w większości negatywne recenzje, a jego ogólna ocena w serwisie Rotten Tomatoes wynosi 32%. W Polsce książkę jako pierwsza wydała w marcu 1996 roku Prima, w trzech tomach i w przekładzie Krzysztofa Sokołowskiego. Wznawiały ją potem Świat Książki, Albatros i Prószyński i S-ka, a w 2018 roku Albatros wydał przekład Marka Fedyszaka. Na postaci Gaunta po części oparto Gauntera O’Dimma z gry „The Witcher 3: Wild Hunt” z 2015 roku.
Nagrody i nominacje
| Rok | Nagroda | Wynik |
|---|---|---|
| 1991 | Nagroda Brama Stokera za powieść | nominacja |
| 1992 | Nagroda Locusa za najlepszą powieść z gatunku horror | nominacja |
Ciekawostki
Pierwszym klientem sklepu Gaunta jest jedenastoletni Brian Rusk, który kupuje rzadką kartę baseballową z Sandym Koufaksem.
Źródło: Wikipedia (en): Needful Things
Tytuł serialu „Stranger Things” wybrano dlatego, że brzmiał podobnie do „Needful Things”. Logo serialu nawiązuje z kolei do okładki „Podpalaczki” z 1980 roku.
Źródło: Wikipedia (en): Needful Things
W odcinku „Something Ricked This Way Comes” (2014) serialu „Rick and Morty” Diabeł prowadzi sklep o nazwie Needful Things, w którym sprzedaje przeklęte przedmioty.
Źródło: Wikipedia (en): Needful Things
Opowiadanie „It Grows on You”, które King wskazał jako możliwy dalszy ciąg powieści, powstało pierwotnie w 1973 roku, a w zmienionej wersji ukazało się w 1993 roku.
Źródło: Wikipedia (en): Needful Things
Pierwsze polskie wydanie z marca 1996 roku, przygotowane przez wydawnictwo Prima, podzielono na trzy tomy.
Jednotomowe wydanie Albatrosa z 2004 roku liczy 672 strony.
Reżyser ekranizacji z 1993 roku, Fraser C. Heston, jest synem Charltona Hestona.