Skip to main content
Przejdź do treści

Powieść, 1987

Misery

Psychologiczna powieść Stephena Kinga wydana w 1987 roku. Autor popularnych romansów Paul Sheldon rozbija samochód w śnieżycy w Kolorado, a z wraku wyciąga go była pielęgniarka Annie Wilkes, która nazywa siebie jego fanką numer jeden.

Tytuł oryginalny
Misery
Rodzaj
Powieść
Pierwsze wydanie
Viking Press, 8 czerwca 1987
ISBN oryginału
978-0-670-81364-3
Ekranizacje
2 (1990–2003)

Opis

„Misery” to historia Paula Sheldona, autora bestsellerowego cyklu romansów z epoki wiktoriańskiej o pięknej Misery Chastain. Pisarza nudzi banalność książek, które przyniosły mu sławę. W ostatnim tomie uśmiercił bohaterkę, a w górach Kolorado skończył pierwszą powieść, którą sam traktuje poważnie: kryminał „Szybkie samochody” („Fast Cars”). Świętuje to alkoholem i rusza w drogę z jedynym egzemplarzem maszynopisu. W śnieżycy wypada z jezdni, a auto utyka w zaspie.

Paul odzyskuje przytomność w odludnym domu. Uratowała go Annie Wilkes, była pielęgniarka, która mieszka w pobliżu i ogłasza się jego fanką numer jeden. Obie nogi pisarza są ciężko połamane, ale gospodyni nie wiezie go do szpitala. Leczy go sama, karmi z własnych zapasów i podaje mu środki przeciwbólowe z kodeiną, które trzyma nielegalnie. Paul szybko się od nich uzależnia. Jej zachwyty zbywa i czeka tylko, aż stanie na nogi i będzie mógł wyjechać.

Wkrótce zaczyna rozumieć, że Annie jest niezrównoważona. Zdarza się jej popadać w stan odrętwienia, miewa też napady wściekłości bez wyraźnego powodu. Gdy czyta maszynopis „Szybkich samochodów”, nie podobają się jej ani fabuła, ani język, a kiedy Paul lekceważy jej uwagi, wymierza mu karę: wstrzymuje leki i każe pić brudną wodę z wiadra. Zaczyna też zamykać jego pokój na klucz. Prawdziwy wybuch przychodzi, kiedy w księgarniach pojawia się nowy tom cyklu i Annie dowiaduje się, że jej ukochana bohaterka nie żyje. Znika z domu i zostawia rannego samego, bez jedzenia, wody i leków.

Po powrocie zmusza wycieńczonego pisarza, by spalił „Szybkie samochody”, z którymi wiązał nadzieję na karierę po Misery. Daje mu starą maszynę do pisania marki Royal i ryzę papieru, a w zamian żąda nowej powieści, w której bohaterka wróci do życia. Paul gra na zwłokę: zaczyna pisać „Powrót Misery” („Misery’s Return”) i pozwala Annie czytać kolejne rozdziały, a jednocześnie wymyka się z pokoju i przeszukuje dom. Narratorem jest sam Sheldon, a cała powieść opiera się na relacji dwojga bohaterów zamkniętych w jednym domu.

Jak powstała

Tytuł odnosi się zarówno do bohaterki cyklu Sheldona, jak i do stanu ducha Kinga w czasie pisania. Według autora Annie Wilkes przyśniła mu się podczas lotu przez Atlantyk do Londynu. Po przebudzeniu zanotował pomysł na serwetce koktajlowej linii American Airlines. W Londynie zatrzymał się z Tabithą w hotelu Brown’s i zapełnił tam szesnaście stron notatnika stenograficznego. Konsjerż pozwolił mu pracować przy biurku, które należało kiedyś do Rudyarda Kiplinga. King zakładał, że powstanie tekst na około 30 tysięcy słów, ale książka urosła prawie czterokrotnie, do 370 stron. Roboczy tytuł brzmiał „The Annie Wilkes Edition”. W pierwotnym planie Annie zmuszała więźnia do napisania książki, a potem oprawiała ją w jego skórę, jednak Paul okazał się bardziej zaradny, niż autor przewidywał.

Inspiracją była też reakcja czytelników na „Oczy smoka” z 1984 roku: wielu fanów odrzuciło tę epicką fantasy, bo prawie nie było w niej grozy. Książka miała się ukazać pod pseudonimem Richard Bachman, ale tożsamość Kinga wyszła na jaw przed publikacją.

Motywy

Osobistą warstwę powieści King łączył z uzależnieniem od narkotyków i alkoholu oraz walką o trzeźwość: „Annie była moim problemem z narkotykami i była moją fanką numer jeden” – mówił. Rozważając, czy Paul jest autoportretem, King przyznał, że po części tak, ale dodał, że każda postać stworzona przez pisarza jest częściowo nim samym. Paul, który jak Szeherezada opowiada, by ocalić życie, pozwolił mu powiedzieć coś o odkupieńczej mocy pisania, o czym myślał od dawna. „Kirkus Reviews” zwracał uwagę na dziwne autobiograficzne podteksty książki.

Szczegóły fabuły

Pokaż szczegóły fabuły (spoilery)

Paul kilka razy wydostaje się z pokoju na wózku inwalidzkim, szuka leków i przeszukuje dom. W albumie z wycinkami prasowymi odkrywa, że Annie straciła pracę pielęgniarki, oskarżona o zabijanie niemowląt w szpitalach, a wcześniej prawdopodobnie spowodowała śmierć sąsiadów, a do tego zabiła własnego ojca i współlokatorkę ze studiów. Wycinki sugerują, że jest seryjną morderczynią. Annie domyśla się, że Paul opuszczał pokój. Za karę odcina mu siekierą stopę i przypala kikut palnikiem. Gdy Paul narzeka na maszynę do pisania, Annie odcina mu kciuk elektrycznym nożem.

Do domu przyjeżdża policjant stanowy Duane Kushner, który szuka zaginionego pisarza. Paul woła o pomoc, a Annie zabija funkcjonariusza, przejeżdżając go kosiarką, i ukrywa ciało. Postanawia, że po ukończeniu powieści zastrzeli Paula i siebie. Kiedy książka jest gotowa, Paul podpala maszynopis płynem do zapalniczek. Annie rzuca się ratować kartki, a on uderza ją maszyną do pisania i dochodzi do brutalnej walki. Policjanci szukający zaginionego kolegi znajdują Paula żywego, a Annie martwą w stodole, dokąd zdołała się doczołgać.

Spłonęły tylko puste kartki udające maszynopis, a prawdziwy „Powrót Misery” był ukryty. Paul wysyła powieść wydawcy i książka ma zostać światowym bestsellerem. Długo dręczą go koszmary o Annie, głód leków, alkohol i niemoc twórcza. W końcu przypadkowe spotkanie na ulicy podsuwa mu pomysł na nową historię, a on płacze nad zniszczonym życiem i z radości, że znów potrafi pisać.

Ekranizacje

2 ekranizacje w ciągu 13 lat

  1. MiseryPierwowzór, 1987
  2. MiseryFilm, 1990
  3. Julie GanapathiFilm, 2003

Polskie wydania

RokWydanieWydawcaPrzekładStronyISBN
1991Misery
Horror
AmberRobert P. Lipski333838507984X
1997Misery
Srebrna Seria
AmberRobert P. Lipski3338371692781
2003MiseryPrószyński i S-kaRobert P. Lipski4008373375902
2008MiseryPrószyński i S-kaRobert P. Lipski3669788374696500
2009MiseryPrószyński i S-kaRobert P. Lipski3669788376481111
2012MiseryPrószyński i S-kaRobert P. Lipski4399788378392774
2017Misery
Kolekcja mistrza grozy
Prószyński i S-kaRobert P. Lipski3439788380973084
2018Misery audiobookPrószyński i S-kaRobert P. Lipski—9788381239592
2021Misery
Duże Litery
Prószyński i S-kaRobert P. Lipski5429788382344752
2025MiseryPrószyński i S-kaRobert P. Lipski3669788383910727
2026MiseryPrószyński i S-kaRobert P. Lipski3669788384440803

Miejsca i postacie

Miejsca

Odbiór

W 1987 roku „Misery” zajęła czwarte miejsce na liście bestsellerów i doszła do czwartej pozycji na liście „New York Timesa”. Zdobyła pierwszą w historii Nagrodę Brama Stokera za powieść (1987), a w 1988 roku była nominowana do World Fantasy Award. Recenzje były w większości przychylne. „The Guardian” zaliczył ją do największych thrillerów, jakie powstały, a „Kirkus Reviews” chwalił czarny humor i stosunkowo zwartą formę. Film Roba Reinera z 1990 roku, ze scenariuszem Williama Goldmana, odniósł sukces u krytyków i w kinach. Kathy Bates dostała za rolę Annie Wilkes Oscara dla najlepszej aktorki, pierwszego w historii adaptacji Kinga, a w 2003 roku Amerykański Instytut Filmowy umieścił jej bohaterkę na 17. miejscu listy najbardziej ikonicznych filmowych złoczyńców („100 Heroes and Villains”).

Nagrody i nominacje

RokNagrodaWynik
1987Nagroda Brama Stokera za powieśćnagroda
1988World Fantasy Award za najlepszą powieśćnominacja

Ciekawostki

  • Pierwszy zapis pomysłu King zrobił na serwetce American Airlines. W notatce bohaterka tłumaczy, że nazwała swoją świnię Misery w duchu miłości fana, którą uważa za najczystszą miłość.

    Źródło: Wikipedia (en): Misery (novel)

  • W londyńskim hotelu Brown’s King pisał przy biurku, które należało niegdyś do Rudyarda Kiplinga. Pozwolił mu na to hotelowy konsjerż.

    Źródło: Wikipedia (en): Misery (novel)

  • Roboczy tytuł powieści brzmiał „The Annie Wilkes Edition”. King planował około 30 tysięcy słów, a skończył na 370 stronach.

    Źródło: Wikipedia (en): Misery (novel)

  • Na Broadwayu w 2015 roku Paula Sheldona grał Bruce Willis, a Annie Wilkes – Laurie Metcalf, która dostała za tę rolę nominację do nagrody Tony. Sztukę napisał William Goldman, autor scenariusza filmu.

    Źródło: Wikipedia (en): Misery (novel)

  • W drugim sezonie serialu „Castle Rock” główną bohaterką jest Annie Wilkes w wersji Lizzy Caplan.

    Źródło: Wikipedia (en): Misery (novel)

  • Pierwsze polskie wydanie ukazało się w 1991 roku w wydawnictwie Amber, w przekładzie Roberta P. Lipskiego.

    Źródło: Wikipedia (pl): Misery (powieść)

  • W 2020 roku sztukę Williama Goldmana na podstawie powieści wystawił krakowski Teatr BARAKAH w reżyserii Any Nowickiej.

    Źródło: Wikipedia (pl): Misery (powieść)

  • Powieść doczekała się też indyjskiej ekranizacji: film „Julie Ganapathy” z 2003 roku wyreżyserował Balu Mahendra.

    Źródło: Wikipedia (pl): Misery (powieść)