Powieść, 1975
Miasteczko Salem
Druga opublikowana powieść Stephena Kinga, wydana w 1975 roku. Pisarz Ben Mears wraca po latach do miasteczka Jerusalem’s Lot w Maine, gdzie spędził część dzieciństwa, by napisać książkę o opuszczonym domu Marstenów.
- Tytuł oryginalny
- 'Salem's Lot
- Autor
- Stephen King
- Rodzaj
- Powieść
- Pierwsze wydanie
- Doubleday, 17 października 1975
- ISBN oryginału
- 978-0-385-00751-1
- Ekranizacje
- 3 (1979–2024)
Opis
„Miasteczko Salem” („’Salem’s Lot”) opowiada o pisarzu Benie Mearsie, który po 25 latach wraca do Jerusalem’s Lot w stanie Maine. Mieszkał tu jako dziecko, od piątego do dziewiątego roku życia. W skrócie miasteczko nazywa się Salem’s Lot albo po prostu Lot. Ben chce pracować tu nad kolejną powieścią, a jej tematem ma być od dawna pusty dom Marstenów. Należał on niegdyś do Huberta „Hubiego” Marstena, płatnego zabójcy z czasów Wielkiego Kryzysu, i dawno temu rozegrała się w nim tragedia. Ben ma z tym miejscem własne złe wspomnienie: jako dziecko zobaczył tam ducha wisielca.
Pisarz szybko zaprzyjaźnia się z Mattem Burke’em, nauczycielem liceum, i wiąże się z Susan Norton, młodą absolwentką college’u, która chciałaby wyrwać się z miasteczka. Dowiaduje się, że dom Marstenów ma nowego właściciela. Kupił go Kurt Barlow, podobno imigrant z Austrii, który zamierza otworzyć w Salem sklep z antycznymi meblami. Barlow ma przebywać w długiej podróży w poszukiwaniu towaru, więc mieszkańcy widują tylko jego wspólnika, Richarda Strakera. Obaj przybysze pozostają dla miejscowych tajemniczymi postaciami.
Ich przyjazd zbiega się w czasie z zaginięciem małego Ralphiego Glicka. Równolegle umiera jego dwunastoletni brat Danny, a później w niejasnych okolicznościach odchodzą kolejni mieszkańcy. W opowieści coraz większą rolę odgrywają inni ludzie z miasteczka: lekarz Matta, Jimmy Cody, miejscowy ksiądz, ojciec Callahan, oraz Mark Petrie, kolega Danny’ego z klasy.
Powieść ma prolog i epilog. Jerusalem’s Lot nie zniknęło z twórczości Kinga wraz z tą książką: autor wrócił do miasteczka w opowiadaniach „Jerusalem’s Lot” i „One for the Road” ze zbioru „Nocna zmiana” („Night Shift”) z 1978 roku.
Jak powstała
Inspiracją był „Drakula”, jedna z lektur kursu fantastyki i science fiction, który King prowadził w Hampden Academy. Przy kolacji zastanawiał się na głos, co by się stało, gdyby hrabia wrócił w XX wieku, i to do Ameryki. W jednej wersji tej historii Tabitha odpowiedziała, że na Park Avenue przejechałaby go żółta taksówka, a King zaczął się zastanawiać, co by było, gdyby wampir trafił do sennego miasteczka na prowincji. We wstępie do audiobooka z 2004 roku, czytanego przez samego autora, role są odwrócone: uwagę o taksówce King przypisał sobie, a pomysł wiejskiej scenerii żonie.
Jeden z centralnych obrazów powieści pochodzi ze snu, który King miał jako ośmiolatek: wisielec na szubienicy okazał się nim samym. Szesnaście lat później dał trupowi nazwisko Hubiego Marstena. Samo Jerusalem’s Lot pojawiło się wcześniej w opowiadaniu napisanym jeszcze na studiach. Książkę pisał w czasie, gdy obradowała komisja Ervina, a w 1973 roku wychodziły na jaw kolejne tajne operacje rządu. Roboczy tytuł „Second Coming” zmienił na „Jerusalem’s Lot”, a wydawcy skrócili go do obecnej formy.
Motywy
W rozmowie z Philem Konstantinem z 1987 roku King nazwał ją w pewnym sensie swoją ulubioną historią, głównie ze względu na to, co mówi o małych miasteczkach, które określił jako umierający organizm. W eseju „On Becoming a Brand Name” pisał, że chciał stworzyć fikcyjne miasteczko na tyle prozaiczne i realne, by równoważyło komiksowe zagrożenie ze strony gromady wampirów. Jeffery Deaver przypomina, że King określał książkę jako połączenie „Peyton Place” z „Drakulą”, a Neil Gaiman widzi w niej dickensowski portret amerykańskiego miasteczka niszczonego przez przybycie wampira. Według Deavera i Petera Strauba King wziął ograny motyw i nadał mu świeżość. Sam autor wiązał powieść z polityką: uważał, że bliżej jej do „Invasion of the Body Snatchers” niż do „Drakuli”, bo kryje się w niej lęk, że rząd opanował wszystkich.
Szczegóły fabuły
Pokaż szczegóły fabuły (spoilery)
Kurt Barlow jest prastarym wampirem, a Straker jego ludzkim sługą. Pierwszym wampirem, którego przemienia Barlow, jest Danny Glick. Barlow przemienia też dozorcę wysypiska Duda Rogersa i montera telefonów Coreya Bryanta, a Danny między innymi grabarza Mike’a Ryersona, niemowlę Randy’ego McDougalla, Jacka Griffena i własną matkę Marjorie. Marka Petriego nie udaje mu się przemienić, bo chłopiec odpędza go plastikowym krzyżykiem. Ben, Susan, Matt, Jimmy, Mark i ojciec Callahan łączą siły, ale Barlow chwyta i przemienia Susan, a Ben przebija jej serce kołkiem.
Barlow zjawia się w domu Petriech, zabija rodziców Marka i bierze chłopca jako zakładnika. Callahan próbuje odpędzić go krzyżem, lecz gdy wampir rzuca mu wyzwanie, by krzyż odrzucił, ksiądz nie ma dość wiary. Barlow zmusza go do wypicia swojej krwi, a gdy Callahan próbuje wejść do kościoła, poraża go prąd. Pokonany opuszcza miasteczko. Matt umiera na zawał, a Jimmy spada ze schodów zamienionych w pułapkę i nadziewa się na noże ustawione przez wampiry. Ben i Mark niszczą Barlowa, ale muszą zostawić Jerusalem’s Lot wampirom pozbawionym przywódcy. Nazajutrz Ben wraca, by pochować za domem Petriech rodziców Marka i Jimmy’ego. Prolog pokazuje ucieczkę obu przez cały kraj do nadmorskiego miasteczka w Meksyku, gdzie Mark zostaje przyjęty do Kościoła katolickiego i pierwszy raz opowiada na spowiedzi, co przeżyli. W epilogu wracają po roku i Ben wznieca pożar w okolicznych lasach, by zniszczyć miasteczko.
Ekranizacje
3 ekranizacje w ciągu 45 lat
- Miasteczko Salem
- Miasteczko Salem
- Miasteczko Salem
- Miasteczko Salem
Polskie wydania
| Rok | Wydanie | Wydawca | Przekład | Strony | ISBN |
|---|---|---|---|---|---|
| 1991 | Miasteczko Salem Horror | Amber | Arkadiusz Nakoniecznik | 413 | 8385079831 |
| 1998 | Miasteczko Salem | Prószyński i S-ka | Arkadiusz Nakoniecznik | 470 | 8371809158 |
| 2003 | Miasteczko Salem | Prószyński i S-ka | Arkadiusz Nakoniecznik | 671 | 8373374590 |
| 2006 | Miasteczko Salem | Prószyński i S-ka | Paulina Braiter-Ziemkiewicz, Arkadiusz Nakoniecznik, Michał Wroczyński | 485 | 8374692308 |
| 2008 | Miasteczko Salem | Prószyński i S-ka | Arkadiusz Nakoniecznik | 525 | 9788374697590 |
| 2008 | Miasteczko Salem | Prószyński i S-ka | Arkadiusz Nakoniecznik | 525 | 9788376481128 |
| 2012 | Miasteczko Salem | Prószyński i S-ka | Arkadiusz Nakoniecznik | 525 | 9788376486079 |
| 2018 | Miasteczko Salem Kolekcja mistrza grozy | Prószyński i S-ka | Arkadiusz Nakoniecznik | 473 | 9788380973435 |
| 2022 | Miasteczko Salem | Prószyński i S-ka | Arkadiusz Nakoniecznik | 525 | 9788382952063 |
| 2025 | Miasteczko Salem | Prószyński i S-ka | Arkadiusz Nakoniecznik | 607 | 9788383910932 |
Miejsca i postacie
Miejsca
Postacie
Odbiór
W 1976 roku powieść była nominowana do World Fantasy Award za najlepszą powieść, a w 1987 roku do Nagrody Locusa za najlepszą powieść fantasy wszech czasów. Jeffery Deaver w antologii „A Century of Great Suspense Stories” pisał, że King wniósł do literatury gatunkowej realizm, a bogate postacie i uważne spojrzenie na społeczność pokazały, że wyeksploatowane motywy da się odświeżyć. Peter Straub kupił książkę, nie wiedząc, o czym jest, i od razu został wielbicielem Kinga. Neil Gaiman trafił na nią jako czternastolatek na stacji East Croydon i od tamtej pory kupował każdą nową książkę autora. Miniserial CBS z 1979 roku w reżyserii Tobe’a Hoopera, z Davidem Soulem jako Benem, zdobył trzy nominacje do nagrody Emmy i nominację do Nagrody Edgara. Później powstały miniserial TNT z 2004 roku z Robem Lowe’em i film Gary’ego Daubermana z 2024 roku.
Nagrody i nominacje
| Rok | Nagroda | Wynik |
|---|---|---|
| 1976 | World Fantasy Award za najlepszą powieść | nominacja |
| 1987 | Nagroda Locusa za najlepszą powieść fantasy wszech czasów | nominacja |
Ciekawostki
Wydawca wydania kieszonkowego kupił prawa do powieści za 550 tysięcy dolarów.
Źródło: Wikipedia (en): 'Salem's Lot
Roboczy tytuł „Second Coming” King porzucił za radą Tabithy, której kojarzył się z kiepską historią erotyczną. Z kolei „Jerusalem’s Lot” wydawcy uznali za zbyt religijny i skrócili do „’Salem’s Lot”.
Źródło: Wikipedia (en): 'Salem's Lot
Już w 1969 roku, w felietonie „The Garbage Truck” dla studenckiej gazety Uniwersytetu Maine w Orono, King pisał o sekcie shakerów, która na początku XIX wieku zniknęła z wioski Jeremiah’s Lot w Vermoncie.
Źródło: Wikipedia (en): 'Salem's Lot
Ośmioletniemu Kingowi przyśnił się wisielec z tabliczką „ROBERT BURNS”, który miał jego twarz. W powieści trup dostał nazwisko Hubiego Marstena.
Źródło: Wikipedia (en): 'Salem's Lot
Ilustrowana edycja Centipede Press z 2005 roku, z fotografiami Jerry’ego Uelsmanna i ponad 50 stronami usuniętych fragmentów, liczyła 315 podpisanych egzemplarzy. Każdy ważył ponad 5,9 kilograma.
Źródło: Wikipedia (en): 'Salem's Lot
W wywiadzie dla „Playboya” z czerwca 1983 roku rozmówca wspomniał o planowanej kontynuacji, ale King napisał później na swojej stronie, że dalszy ciąg tej historii opowiedziały tomy cyklu „Mroczna Wieża”: „Wilki z Calla” i „Pieśń Susannah”.
Źródło: Wikipedia (en): 'Salem's Lot
W ósmym odcinku serialu „Castle Rock” z 2018 roku znak drogowy informuje, że Jerusalem’s Lot leży 24 mile od Castle Rock.
Źródło: Wikipedia (en): 'Salem's Lot
W Polsce powieść ukazała się po raz pierwszy w 1991 roku nakładem wydawnictwa Amber.
Źródło: Wikipedia (pl): Miasteczko Salem