Powieść, 1983
Christine
Powieść grozy Stephena Kinga z 1983 roku. Zakompleksiony nastolatek Arnie Cunningham kupuje rozpadającego się plymoutha fury z 1958 roku, którego poprzedni właściciel nazywał Christine, i popada na punkcie samochodu w obsesję.
- Tytuł oryginalny
- Christine
- Autor
- Stephen King
- Rodzaj
- Powieść
- Pierwsze wydanie
- Viking Press, 29 kwietnia 1983
- ISBN oryginału
- 978-0-670-22026-7
- Ekranizacje
- 1 (1983)
Opis
Akcja „Christine” toczy się w 1978 roku w Libertyville, fikcyjnym przedmieściu Pittsburgha w Pensylwanii. Arnie Cunningham jest zakompleksionym licealistą, któremu nic się nie układa. Nie radzi sobie z nauką, dokucza mu banda szkolnych osiłków, a przez wątły wygląd dziewczyny nie zwracają na niego uwagi. Jego przyjacielem jest Dennis Guilder.
Pewnego dnia chłopcy zauważają zdezelowanego plymoutha fury z 1958 roku, stojącego na zaniedbanym trawniku. Auto jest na sprzedaż. Jego właściciel, Roland D. LeBay, zgorzkniały starzec w gorsecie ortopedycznym, wyjaśnia, że musi się go pozbyć, i mówi o nim „Christine”. Dennis odradza zakup: blok silnika jest uszkodzony, przednia szyba pęknięta, opony bez powietrza, a nawet licznik przebiegu kręci się do tyłu. Arnie jest jednak w samochodzie zakochany i płaci za niego 250 dolarów. Kiedy dopełnia formalności, Dennis siada w środku i przez moment widzi coś w rodzaju obrazu z przeszłości auta. Od tej chwili Christine budzi w nim strach i niechęć.
Arnie wstawia wóz do warsztatu samoobsługowego, który prowadzi drobny przestępca Will Darnell, traktujący garaż jako przykrywkę dla nielegalnych interesów. Im dłużej chłopak remontuje auto, tym bardziej się zmienia. Zyskuje pewność siebie i pozbywa się trądziku, ale robi się zamknięty, cyniczny i traci poczucie humoru, a wszystkie te cechy kojarzą się z LeBayem. Zaniedbuje szkołę, rodzinę i przyjaciół, bo większość czasu spędza przy Christine. Dennis, ciekawy i podejrzliwy wobec wpływu starca na Arniego, spotyka się z jego młodszym bratem George’em, który opowiada o gniewie i przemocy w życiu Rolanda.
Arnie zaczyna ubierać się jak „greaser” z lat 50. i zbliża się do Darnella, dla którego zostaje kurierem w przemytniczych interesach. Gdy renowacja jest prawie skończona, zaczyna spotykać się z Leigh Cabot, ładną nową uczennicą. Rodzice, którym nie podoba się to, czym zajmuje się syn, zmuszają go, by trzymał samochód na parkingu przy lotnisku. Na Arniego zawziął się też szkolny chuligan Buddy Repperton, który obwinia go o to, że wyrzucono go ze szkoły.
Jak powstała
King opowiadał, że pomysł przyszedł mu do głowy pewnej nocy w czasie jazdy samochodem, gdy zobaczył, jak licznik przebiegu przeskakuje z 9999,9 na 10 000. Pomyślał wtedy o liczniku, który kręciłby się do tyłu, tak że auto zamiast się starzeć, stawałoby się coraz „młodsze”. W powieści licznik plymoutha cofa się już przed zakupem, o czym Dennis ostrzega Arniego.
Motyw pojazdu, który żyje własnym, morderczym życiem, pojawił się u Kinga wcześniej. W opowiadaniu „Trucks” z 1973 roku pisał o zabójczych ciężarówkach obdarzonych świadomością, a w 2002 roku wrócił do tajemniczego samochodu w powieści „From a Buick 8”. „Christine” wydało wydawnictwo Viking Press 29 kwietnia 1983 roku. Już osiem miesięcy później, w grudniu, na ekrany weszła ekranizacja w reżyserii Johna Carpentera. W Polsce powieść ukazała się po raz pierwszy w 1992 roku w wydawnictwie Amber, w dwóch tomach i w przekładzie Arkadiusza Nakoniecznika.
Motywy
W centrum fabuły jest obsesja Arniego na punkcie samochodu, który okazuje się żywy i potrafi sterować ludzkimi uczuciami. Na początku wpływ Christine wydaje się nawet korzystny: chłopak nabiera pewności siebie, lepiej wygląda i zdobywa miłość Leigh. Zarazem odsuwa się od rodziny i przyjaciół i coraz bardziej przejmuje cechy charakteru LeBaya. Leigh ma poczucie, że rywalizuje z samochodem o uczucia Arniego. Lata 50. są w książce obecne nie tylko przez model auta: Arnie stroi się jak „greaser” z tamtej epoki, a „The New York Times” przyznał, że atmosfera tamtej dekady została oddana autentycznie.
Szczegóły fabuły
Pokaż szczegóły fabuły (spoilery)
George LeBay wyjawia Dennisowi, że w Christine udławiła się na śmierć mała córka Rolanda, a jego żona popełniła samobójstwo w przednim fotelu, trując się tlenkiem węgla. Buddy z kolegami odnajduje auto na lotniskowym parkingu i je niszczy. Arnie, który w głębi duszy wie, że nie jest to zwykły samochód, pcha wrak przez warsztat i patrzy, jak licznik się cofa, a uszkodzenia znikają. Potem jeździ w kółko po złomowisku, aż auto jest całkiem odnowione, i nadwyręża sobie przy tym plecy, więc zaczyna nosić gorset jak LeBay. Podczas randki w samochodzie Leigh omal się nie dławi, a ratuje ją autostopowicz. Widzi wtedy, że światła deski rozdzielczej patrzą na nią jak zielone oczy, i przysięga, że już nigdy nie wsiądzie do Christine.
Darnell, Buddy i wszyscy poza jednym uczestnicy zniszczenia auta giną w tajemniczych wypadkach z udziałem samochodu. Zabija ich Christine, opętana przez ducha LeBaya, która potem sama usuwa uszkodzenia. Detektyw policji stanowej Rudolph Junkins podejrzewa Arniego mimo alibi. Leigh i Dennis zaprzyjaźniają się, badając przeszłość auta. Arnie przyłapuje ich razem w samochodzie Dennisa i wpada w furię, a niedługo potem Junkins ginie, zepchnięty z drogi przez nieznany pojazd. Gdy Arnie wyjeżdża z miasta, Dennis i Leigh wabią Christine do garażu i rozbijają ją wozem asenizacyjnym. Dennis widzi przy tym ducha LeBaya, który próbuje go powstrzymać. Okazuje się, że Christine zabiła ojca Arniego, a sam Arnie i jego matka zginęli w wypadku na autostradzie. Ze słów świadków Dennis wnioskuje, że duch LeBaya próbował opętać Arniego, a ten walczył z nim, co doprowadziło do wypadku. Policjanci wrzucają szczątki do zgniatarki, a jeden z nich twierdzi, że Christine go ugryzła. Cztery lata później, już po rozstaniu z Leigh, Dennis czyta o wypadku w Los Angeles, w którym zginął ostatni członek bandy Buddy’ego, i podejrzewa, że Christine się odbudowała, a jego zostawia na koniec.
Ekranizacje
1 ekranizacja, 1983
- Christine
- Christine
Polskie wydania
| Rok | Wydanie | Wydawca | Przekład | Strony | ISBN |
|---|---|---|---|---|---|
| 1992 | Christine T. 1-2 Horror | Amber | Arkadiusz Nakoniecznik | 589 | 8370820182 |
| 1998 | Christine | Prószyński i S-ka | Arkadiusz Nakoniecznik | 591 | 8371809077 |
| 2004 | Christine | Prószyński i S-ka | Arkadiusz Nakoniecznik | 774 | 8373376712 |
| 2008 | Christine | Prószyński i S-ka | Arkadiusz Nakoniecznik | 642 | 9788374697378 |
| 2018 | Christine audiobook | Prószyński i S-ka | Agnieszka Lipska-Nakoniecznik | — | 9788381239653 |
| 2019 | Christine Kolekcja mistrza grozy | Prószyński i S-ka | Agnieszka Lipska-Nakoniecznik | 537 | 9788380973534 |
Miejsca i postacie
Miejsca
Postacie
Odbiór
Recenzje były mieszane. „The New York Times” uznał efekty za „skrzypiące”, a dialogi za fałszywe i manipulacyjne, choć przyznał, że atmosfera lat 50. jest oddana autentycznie. „Kirkus Reviews” pisał, że książka jest przydługa, ale czyta się ją lekko, jak przy popcornie. W 1984 roku powieść była nominowana do Nagrody Locusa za najlepszą powieść fantasy. Amerykańskie Stowarzyszenie Bibliotek umieściło ją na 95. miejscu wśród najczęściej zakazywanych i kwestionowanych książek w Stanach Zjednoczonych w latach 1990–1999. Film Johna Carpentera z grudnia 1983 roku, z Keithem Gordonem w głównej roli, zebrał w większości przychylne recenzje i zarobił w kinach 21 milionów dolarów. King w 2003 roku nazwał go jednak nudnawym i dodał, że woli coś złego niż nudnego.
Nagrody i nominacje
| Rok | Nagroda | Wynik |
|---|---|---|
| 1984 | Nagroda Locusa za najlepszą powieść fantasy | nominacja |
Ciekawostki
Arnie Cunningham kupuje Christine za 250 dolarów, mimo że auto ma uszkodzony blok silnika, pękniętą szybę i opony bez powietrza.
Pomysł na książkę King miał podczas nocnej jazdy, kiedy licznik w jego samochodzie przeskoczył z 9999,9 na 10 000.
Pierwsze polskie wydanie ukazało się w 1992 roku w wydawnictwie Amber. Prószyński i S-ka wznawiał potem powieść pod tym samym tytułem w latach 1998, 2004 i 2008.
Film Johna Carpentera trafił do kin w grudniu 1983 roku, zaledwie osiem miesięcy po premierze książki.
W ekranizacji z 1983 roku głównego bohatera zagrał Keith Gordon.
W czerwcu 2021 roku Sony Pictures Entertainment i Blumhouse Productions zapowiedziały nową wersję filmu. Scenariusz i reżyserię powierzono Bryanowi Fullerowi, a wśród producentów wymieniono Jasona Bluma, Vincenza Nataliego i Steve’a Hobana.