Powieść, 2009
Pod kopułą
Czterdziesta ósma powieść i pięćdziesiąta ósma książka Stephena Kinga, wydana w 2009 roku. Miasteczko Chester’s Mill w stanie Maine zostaje nagle odcięte od świata niewidzialną barierą, nazwaną później kopułą.
- Tytuł oryginalny
- Under the Dome
- Autor
- Stephen King
- Rodzaj
- Powieść
- Pierwsze wydanie
- Charles Scribner’s Sons, 10 listopada 2009
- ISBN oryginału
- 978-1-4391-4850-1
- Ekranizacje
- 1 (2013)
Opis
„Pod kopułą” („Under the Dome”) to rozbudowana opowieść o wielu bohaterach, prowadzona na przemian z ich różnych punktów widzenia. 21 października o 11.44 małe miasteczko Chester’s Mill w stanie Maine zostaje gwałtownie odcięte od reszty świata. Niewidzialna bariera nieznanego pochodzenia, nazwana później kopułą, zamyka całe miasteczko, także od góry i od dołu. Działa jak półprzepuszczalna błona: przenika przez nią tylko trochę wody i powietrza. Wojsko szybko otacza Chester’s Mill kordonem, ale mieszkańcy pod kopułą mogą liczyć wyłącznie na siebie.
W pułapce zostaje Dale „Barbie” Barbara, weteran wojny w Iraku, który pracował w miasteczku sezonowo jako kucharz. Właśnie próbował wyjechać po bójce z Juniorem Renniem i jego kolegami. Ojciec Juniora, James „Big Jim” Rennie, sprzedawca używanych samochodów i wiceprzewodniczący rady miejskiej, wykorzystuje kryzys, by przejąć władzę. Na stanowisko komendanta policji wstawia swojego człowieka, nieudolnego Petera Randolpha, i rozbudowuje policję o wątpliwych kandydatów, w tym własnego syna i jego znajomych. Nowi funkcjonariusze chętniej wyrównują rachunki, niż pilnują porządku.
Julia Shumway, wydawczyni lokalnej gazety „Demokrata”, choć sama jest republikanką, odbiera telefon od pułkownika Jamesa O. Coxa, który stacjonuje na zewnątrz i prosi ją o przekazanie wiadomości Barbiemu. Cox prosi Barbiego, dawnego podwładnego, by jako przedstawiciel rządu odnalazł źródło zasilania kopuły, ukryte prawdopodobnie gdzieś w mieście. Na mocy decyzji prezydenta Barbie wraca do służby w stopniu pułkownika i otrzymuje władzę nad miastem. Big Jim i jego stronnicy przyjmują to źle.
Eric Everett, asystent lekarza w miejscowym szpitalu, zaczyna podejrzewać Big Jima o kradzież szpitalnego propanu, a mieszkańcy odkrywają, że zbiorników brakuje także w ratuszu. Tymczasem trzynastoletni Joseph „Chudzielec Joe” McClatchey, zapalony skater, razem z przyjaciółmi Norrie Calvert i Bennym Drakiem organizuje protest przy ścianie kopuły, a podczas próby przebicia bariery pociskiem manewrującym zapewnia przekaz wideo z miejsca zdarzenia. Młodzi skaterzy podejrzewają, że kopułę zasila urządzenie ukryte gdzieś w jej wnętrzu, i zaczynają go szukać.
Jak powstała
Pomysł na tę książkę King miał od dawna. „Pod kopułą” jest częściowo nową wersją powieści, do której podchodził dwukrotnie: najpierw pod tym samym tytułem, a w 1982 roku jako „The Cannibals”. Według Stephena J. Spignesiego ta druga wersja liczyła 450 odręcznie zapisanych stron i powstawała, gdy King kręcił „Creepshow”. Opowiadała o ludziach uwięzionych w bloku mieszkalnym. Na swojej stronie King pisał, że obie próby dotyczyły zachowania ludzi odciętych od społeczeństwa, do którego zawsze należeli, a „The Cannibals” była według jego wspomnień, jak „Sklepik z marzeniami”, rodzajem komedii społecznej. Nowa powieść jest całkiem poważna, a z dawnego tekstu trafił do niej tylko pierwszy rozdział.
King przyznawał, że próbował tej historii jako dużo młodszy człowiek, ale projekt go przerósł. W styczniu 2008 roku zapowiedział w „Time”, że następną książką „zetnie mnóstwo drzew”. Pierwszą wersję ukończył pod koniec sierpnia 2008 roku; rękopis ważył 8,6 kilograma i miał ponad 1500 stron. Pierwowzorem Chester’s Mill było Bridgton w Maine, gdzie King mieszkał prawie pięć lat.
Motywy
King mówił, że powieść dotyka niektórych problemów „Bastionu”, ale w bardziej alegoryczny sposób. Serwisowi PopEater.com powiedział, że od początku widział w niej okazję, by napisać o poważnych problemach ekologicznych, bo w gruncie rzeczy wszyscy żyjemy pod kopułą. Jamesowi Lileksowi ze „Star Tribune” tłumaczył, że izolacja miasteczka to naturalnie alegoryczna sytuacja, i przywoływał „Animal Farm” Orwella. W rozmowie z „Time” opisał polityczne tło: złość na niekompetencję, sprzeciw wobec wojny w Iraku i chęć przeniesienia relacji Busha i Cheneya na władze miasteczka. Tak powstał Big Jim Rennie, a nieudolny Andy Sanders przypominał autorowi George’a W. Busha. W „The New York Times Book Review” King nazwał książkę apokaliptyczną wersją „The Peter Principle”. Daniel Dyer z „The Plain Dealer” widział w niej powieść o ludzkim okrucieństwie, napędzanym żądzą władzy, przyjemności i seksu.
Szczegóły fabuły
Pokaż szczegóły fabuły (spoilery)
Komendant policji Howard „Duke” Perkins ginie w Dniu Kopuły, gdy przy barierze eksploduje jego rozrusznik serca. Junior Rennie, którego migreny wywołuje nierozpoznany guz mózgu, w chwili pojawienia się kopuły morduje Angie McCain, a niedługo później Dodee Sanders, córkę przewodniczącego rady. Brenda Perkins, wdowa po Duke’u, znajduje w komputerze męża plik z listą przestępstw Big Jima, właściciela ogromnej wytwórni metamfetaminy. Big Jim zabija ją i pastora Lestera Cogginsa, który prał dla niego pieniądze, a winą za te zbrodnie oraz za morderstwa Juniora obarcza Barbiego, który trafia do aresztu.
Inni mieszkańcy za pomocą licznika Geigera odnajdują na opuszczonej farmie urządzenie o prawdopodobnie pozaziemskim pochodzeniu. Grupa ludzi odbija Barbiego z aresztu, a Junior ginie kilka sekund przed tym, jak zdążyłby go zabić. Uciekinierzy dotykają urządzenia, mają wizje i dochodzą do wniosku, że kopułę dla rozrywki postawiły młode istoty nazwane „leatherheads”, traktujące miasteczko jak formikarium. W dniu odwiedzin przy ścianie kopuły Big Jim wysyła policję do wytwórni metamfetaminy i ponad czterystu zbiorników propanu, których bronią Phil „Chef” Bushey i Andy Sanders. Śmiertelnie ranny Chef detonuje ładunek, a eksplozja propanu i chemikaliów wywołuje toksyczną burzę ognia. Ponad tysiąc mieszkańców ginie na oczach telewidzów, a ocalali stopniowo się duszą. Big Jim zabija w schronie Cartera Thibodeau, po czym sam umiera. Barbie i Julia idą do urządzenia. Julia nawiązuje kontakt z jedną z istot i, dzieląc się bolesnym wspomnieniem z dzieciństwa, przekonuje ją do litości. Kopuła powoli unosi się i znika.
Ekranizacje
1 ekranizacja, 2013
- Pod kopułą
- Pod kopułą
Polskie wydania
| Rok | Wydanie | Wydawca | Przekład | Strony | ISBN |
|---|---|---|---|---|---|
| 2010 | Pod kopułą | Prószyński i S-ka | Agnieszka Ciepłowska, Tomasz Wilusz | 927 | 9788376483498 |
| 2011 | Pod kopułą | Prószyński i S-ka | Agnieszka Ciepłowska, Tomasz Wilusz | 927 | 9788376489391 |
| 2018 | Pod kopułą Cz. 1 Kolekcja mistrza grozy | Prószyński i S-ka | Agnieszka Ciepłowska, Tomasz Wilusz | 518 | 9788380973381 |
| 2018 | Pod kopułą Cz. 2 Kolekcja mistrza grozy | Prószyński i S-ka | Agnieszka Ciepłowska, Tomasz Wilusz | 471 | 9788380973398 |
Miejsca i postacie
Miejsca
Postacie
Odbiór
W 2010 roku powieść była nominowana do Nagrody Locusa za najlepszą powieść science-fiction i do British Fantasy Award za najlepszą powieść (Nagroda Augusta Derletha). Dan Simmons, któremu King podarował rękopis, nazwał ją ogromną, hojną i nieskończenie energiczną. „Publishers Weekly” nazwał ją imponująco złożoną i wciągającą, choć bez moralnego ciężaru „Bastionu”, i uznał za poruszające rozważanie o ludzkiej zdolności do dobra i zła, a Janet Maslin w „The New York Times” zauważyła, że trudno ją podnieść, ale jeszcze trudniej odłożyć. Ted Anthony z Associated Press uznał powieść za jednocześnie pulpę i wysoką sztukę. Zastrzeżenia zgłosili też James Parker w „The New York Times”, który zauważył kilka słabych zdań, ale radził nie przesadzać z wybrednością, recenzent „New York Post”, dostrzegający w niej niektóre wady „Bastionu”, oraz John Dugdale w „The Sunday Times”, któremu przeszkadzał prosty podział postaci na dobrych i złych. Premiera serialu CBS w 2013 roku zgromadziła ponad 13 milionów widzów.
Nagrody i nominacje
| Rok | Nagroda | Wynik |
|---|---|---|
| 2010 | Nagroda Locusa za najlepszą powieść science-fiction | nominacja |
| 2010 | British Fantasy Award za najlepszą powieść (Nagroda Augusta Derletha) | nominacja |
Ciekawostki
W połowie października 2009 roku Amazon, Wal-Mart i Target obniżyły cenę przedsprzedaży z typowych około 25 do 9 dolarów. Wal-Mart zszedł potem do 8,98 dolara z darmową wysyłką, a Target ustalił cenę na 8,99 dolara.
Scribner wydał równolegle edycję kolekcjonerską w nakładzie 25 tysięcy egzemplarzy i sygnowaną w nakładzie 1500 egzemplarzy, z 27 ilustracjami rysownika „The New Yorkera” Matthew Diffeego i talią kart.
Barbie dostaje awans na pułkownika między innymi dzięki pochlebnej opinii, którą wystawił mu Jack Reacher.
15 września 2009 roku King opublikował na swojej stronie 61 stron faksymile maszynopisu „The Cannibals”, a 4 października kolejne 63 strony. Chciał pokazać, że myślał o kopule na długo przed filmem „The Simpsons Movie”, którego, jak zapewniał, nie widział.
16 grudnia 2009 roku King podpisywał książki w kinie Magic Lantern w Bridgton, miasteczku, na którym wzorował Chester’s Mill.
Promocję książki wspierały strony internetowe fikcyjnych miejsc z Chester’s Mill, m.in. komisu Big Jima Renniego i gazety „Demokrata”, a gra alternatywnej rzeczywistości zaczynała się na blogu Chudzielca Joe.
Polskie wydanie ukazało się w 2010 roku nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka.
Źródło: Wikipedia (pl): Pod kopułą
W serialu „Under the Dome” Dale’a Barbarę zagrał Mike Vogel, Julię Shumway Rachelle Lefèvre, a Big Jima Dean Norris.
Źródło: Wikipedia (pl): Pod kopułą